کاخ گلستان.... شامل تالار ، موزه ، سر سرای ورودی ، تالار آیینه ، تالار برلیان ، تالار بلور و تالار عاج است که تالار بلور پیش از دیگر قسمتهای کاخ احداث شد . تخت طاووس از آثار مشهور ارگ سلطنتی تهران است و معروف است که نادر شاه آن را از هند به غنیمت آورد .
شمس العماره ناصرالدین شاه.... در سال ۱۲۸۴ فرمان ساختن قصر شمس العماره را به معیرالممالک داد . این کاخ که در انتهای گلستان و در شرق عمارت دیوان خانه قرار دارد عمارتی رفیع و بلند است با دو برج که از سمت خارج قصر یعنی طرف بازار منظره ای بسیار جالب دارد . معماری این بنا ترکیبی از معماری ایرانی و اروپایی است .
کاخ سرخه حصار (یاقوت ).... کاخ سرخه حصار که به نام کاخ یاقوت هم خوانده می شود از ساختمانهایی است که در اواخر قرن ۱۳ و در زمان ناصرالدین شاه ( ۱۳۰۳و ۱۳۰۲ ه.ج ) در محل سرخه حصار ساخته شده . این کاخ سلطنتی شامل دو دستگاه عمارت به نام کوشک بیرونی و حرم خانه و در مجموع در حدود ۲۰۰ اتاق داشت
کاخ صاحبقرانیه ....میان باغی وسیع در یکی از کاخ های مجموعه نیاوران ، در شمال شرقی تهران ساختمانی قرار دارد که قدیمی ترین کاخ این مجموعه است و تاریخ ساخت آن به عهد فتحعلی شاه مربوط می شود . علاوه بر حوض خانه وکرسی خانه بی مانند صاحبقرانیه از تالارهای مهم آن می توان جهان نما و آیینه را نیز نام برد که با تابلوهای نقاشی گرانبها و اشیاء بسیار نفیس تزئین شده است . این کاخ اکنون تنها برای بازدید میهمانان رسمی باز است . برنامه های تلویزیونی زیادی ( امیرکبیر ، میرزا کوچک خان و ...) در این کاخ فیلمبرداری شده است .
کاخ مرمر.... این کاخ به دستور رضا شاه پهلوی ساخته شده است و احداث آن ۳ سال طول کشید . معماری آن آینده ای از سبکهای شرقی و غربی است . این کاخ از سال ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۹ موزه بوده است . تخت مرمر یا تخت سلیمان در وسط ایوان کاخ مستقر گردیده که ساخت آن بدستور فتحعلیشاه قاجار بوده است .
کاخ بهارستان.... این بنا در قرن ۱۳ هجری قمری به همت میرزا حسین خان سپهسالار ، صدر اعظم ساخته شده و پس از مشروطیت به مجلس شورای ملی ایران واگذار گردید . تالار و سالنهای این بنا به طرز زیبا و موزونی تزئین شده و یکی از نمونه های با ارزش است .
مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد..... مجموعه کاخ موزه های سعد آباد در خیابان دربند برای دیدار عموم طراحی و آماده گردیده است . در این مجموعه 18 کاخ موزه وجود دارد .
زندان هارون.... بنای تاریخی زندان هارون که در ده کیلومتری جاده تهران به خراسان ، در دامنه کوههای مسکر آباد واقع است .از سنگهای نا منظم سیاه رنگ با ملاط گچ و تاق آجری ساخته شده است . این بنای شگفت که در قرن ۴ هجری ساخته شده است به دوران آن بدیه مربوط است .
قلعه طبرک و بارو و حصار قدیم این بارو و حصار شهر ، از آثار بر جای مانده دوران خلفای عباسی و مهمترین آثار اسلامی ری است که شامل یک رشته دیوارهای خشتی و سنگی است . داخل حصار بنایی به نام طبرک وجود داشت که به دستور طغرل سلجوقی منهدم شد . در بالای کوه نقشی از بهرام گور بود که بعدها در دوران قاجاریه صورت فتحعلیشاه رابه جای آن تراشیدند .
.
برج نقاره خانه بقایای برج نقاره آجری نقاره خانه که دارای هشت ترک است ، بر فراز کوهی در
شهر دری به همین نام باقیست . این برج از بناهای عهد سلجوقی است و پژوهش ها و
کاوش های علمی نشان داده است که محل برج ، نقاره خانه آرامگاه یکی از شهریاران سلجوقی بوده است .
غار گل زرد سطح درون این غار پوشیده از کربنات کلسیم است که با روشنایی فانوس درخشندگی شگفتی را در غار جلوه گر می سازد .
غار رود افشان این غار در دهکده رود افشان قراردارد درون غار پوشیده ازموادآهکی است که بصورت قندیل ازسقف آویزان شده است .
غار بورنیک این غار در نزدیک روستای هرانده واقع است در فصل تابستان درون غار بسیار خنک و دلپذیر است .
غار بیوک آقا این غار در در مسیر جاده کن قرار دارد که پس از گذشت از امامزاده داوود به آن می توان رسید.
غار یخ مراد در فصل بهار گیاهان معطر کوهستانی اطراف محوطه بیرون غار را می پوشاند که این منظره برای بازدیدکنندگان از غار بسیار دیدنی است .
دماوند قله دماوند در ۷۵ کیلومتری شمال شرق تهران است و بلندترین قله رشته کوههای البرزاست .از گستره های جذاب آن ناحیه لاریجان است.
توچال دامنه جنوبی البرز که به کوهستان توچال شهرت دارد و پیست اسکی توچال نیز تنها مکان قابل اسکی روی برف این منطقه است .
قله کلک چال این قله در ارتفاع ۲/۶۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد این پناهگاه دارای تاسیسات و تجهیزات آب وبرق است.
پناهگاه شیر پلا این پناهگاه در ارتفاع ۲/۷۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد و مسیرهای آن عبارتنداز سربند و پس قلعه و آبشار دوقلو .
پناهگاه پلنگ چال این پناهگاهدر ارتفاع ۲۵۵۰متری از سطح دریا قرار دارد و مسیر آن از درکه است .
دره جاده چالوس این دره که در مسیر جاده کرج به چالوس قرار دارد یکی از زیباترین دره های ایران وشاید جهان به شمار می آید .
دره اوین - درکه این دره که در شمال تهران واقع است ابتدای مسیر دره در روستای درکه قراردارد که یکی از خوش آب و هوا ترین مناطق به شمارمی رود .
دره کن - سولقان این دره در شمال شرقی تهران قرار دارد و رودخانه کن که از بلندیهای شمال البرز سرچشمه می گیرد در مسیر آن قرار دارد .
دره اوشان فشم این دوناحیه به ترتیب در ۳۰ و ۳۵ کیلومتری شمال شرق تهران قرار دارند .
کردان ،واریان ، ارنگه هتل واریان در کنار جاده چالوس قراردارد و امکاناتی برای قایقرانی و اسکی روی آب فراهم آمده است .
غار گل زرد غار گل زرد در دشت زیبای لار هر ساله میزبان کوهنوردانی است که قصد در نوردیدن ارتفاعات دماوند را دارند .
غار رود افشان این غار در دهکده رود افشان شهرستان دماوند و در کوهستان البرز مرکزی واقع است .
غار بورنیک این غار در جاده دماوند - فیروزکوه نزدیک روستای هرانده واقع است .
غار بیوک آغا این غار در مسیر کوهنوردانی است که به بلندیهای منطقه صعودمی کنند .
غار یخ مراد این غار درمسیر جاده تهران - چالوس قراردارد غار به اندازه ای است که تا ماه خردادهم می توان قندیلهای یخ را در آن دید .
عمارت باغ فردوس این عمارت در باغ گسترده و پر درختی قرار دارد که توسط معیر الممالک ساخته شده است این بنا درقرن ۱۲ ( ه.ق ) ساخته شده و به سبب زیبایی و سرسبزی که داشت به باغ فردوس معروف شد محل این عمارت در تجریش است .
دریاچه تار و ممج این منطقه دارای آب وهوایی کوهستانی است و برای تفریحات آبی از جمله شنا و قایقرانی مناسب است .
دریاچه سد امیر کبیر هوای این منطقه در تابستانها خنک و مطبوع است در این فعالیتهای تفریحی با کایت انجام می شود .
دریاچه سد لتیان این سد علاوه بر زیبایی های طبیعی خود محل مناسبی برای پرورش انواع ماهی است .
رودخانه کرج این رودخانه از پر آب ترین رودخانه های استان است که از ضلع جنوبی کوهستان البرز و ۴۰ کیلومتری غرب تهران از کانون آب گیر خر سنگ کوه سر چشمه می گیرد . روی این رودخانه در کنار جاده چالوس ، سد بزرگ امیرکبیرساخته شده است و کناره های رودخانه گردشگاههایی وجود دارد .
جاجرود از مهم ترین رودخانه های استان تهران است که مانند رودخانه کرج از کوههای کلون بستک در بلندی ها ی خرسنگ کوه سرچشمه می گیرد . شعبه های فشم ، دماوند ، میگون و آهار به این رود می ریزند . روی این رودخانه سدی به نام لتیان ساخته شده و مانند رودخانه کرج از گردشگاههای زیبای استان تهران است .
طالقان رود این رود از کوههای کندوان و کهار بزرگ در شمال تهران سر چشمه می گیرد و در دره طالقان به سوی غرب جریان می یابد و سپس به سفید رود می پیوندد . از شاخه های مهم آن علی زان ، خسبان و الموت رود است که از رودهای تخته سلیمان سرچشمه می گیرد که از سواحل آن بویژه در بخش های بالا دست ، دارای ارزشهای تفریحی وجهانگردی است .
چشمه قلعه دختر این چشمه در دو کیلومتری شمال غرب جاده تهران - آمل ، در محل پل دختر بین گردنه امام زاده هاشم و پلور در ۵۰ کیلومتری تهران واقع شده است . وجه تسمیه چشمه به خاطر قلعه ای به همین نام است که کنار آن قرار دارد . آب چشمه از گروه آبهای بی کربنات کلسیم سبک و سرد و ph آن نزدیک به خنثی است .این نوع آبهای معدنی برای بیماری های دستگاه گوارش ، کبد و لوزالمعده مفید است . آبهای معدنی در درمان بیماری های مفصلی ، نقرس ، اوره بالا و دفع سنگهای دستگاه های ادراری موثرند و به سبب کمی مقدار سولفات و کلر در آن برای مصرف شیرخواران مفید است .
چشمه آبعلی هراز چشمه آب معدنی آبعلی در شمال دهکده آبعلی در ۶۰ کیلومتری شمال شرقی تهران در کنار بستر رودخانه مبارک آباد از زمین می جوشد . آب چشمه آبعلی از گروه آبهای بی کربنات کلسیک سرد با ph متمایل به اسید است .خواص درمانی این آب در دستگاه گوارش کبد ، لوزالمعده و روده است . همچنین آب این چشمه برای تنظیم کلسترول و اسید اوریک نیز موثر است . وجود co2 در آب این چشمه باعث تنظیم دستگاه گوارش و هضم سریع غذا می شود .
چشمه معدنی شاه دشت - کرج آب معدنی شاه دشت در ۳۵ کیلومتری جنوب کرج واقع شده و آب آن دارای سولفات سدیک و کلر کلسیک سرد است این آبها در درمان بیماریهای دستگاه تنفسی موثرند و به سبب داشتن ید برای درمان بیماریهای گواتر نیز مفیدند .
معدنی البرز - آبعلی این چشمه در ۶۰ کیلومتری شمال شرق تهران در دهکده آبعلی و در کنار جاده تهران - آمل از زمین می جوشد .آب این چشمه از گروه آبهای بی کربنات و سولفات کلسیک و منیزیم آهن دار و گازدار و عاری از میکروب است .این آب از نظر درمانی دفع کننده مواد زاید است و روی کبد مجرای صفراوی تاثیر می گذارد . همچنین به دلیل وجود آهن در ترکیب آن برای درمان کم خونی مفید است .
آبشار لار یکی از جاذبه های مهم ناحیه لار آبشار آن است که در محلی در نزدیکی روستای وانا واقع شده است. این آشار زیبایی خاصی دارد .
آبشار دوقلو این آبشار در ارتفاع ۲۷۰۰ متری در زیر پناهگاه شیر پلا قرار دارد و یکی از زیباترین آبشارهای ناحیه شمیرانات است . این آبشار از ذوب برفهای بلندی های البرز بوجود آمده و محلی مناسب برای رفع خستگی کوهنوردان است .
آبشار پیچ آدران از جمله آبشارهای فصلی در استان تهران است که از ذوب برفها در بهار و تابستان پدید می آید ودر کیلومتر ۱۵ جاده کرج - چالوس قرار دارد .
قلعه ایرج این قلعه در شمال شرقی ورامین ، نزدیک دهکده جعفرآباد است . این قلعه یکی از بزرگترین قلعه های ایران به حساب می آید . این قلعه به شکل مستطیل است و ساختمان آن با خشت و گل ساخته شده است .
برج نقاره خانه بقایای برج نقاره آجری نقاره خانه که دارای هشت ترک است ، بر فراز کوهی در
شهر دری به همین نام باقیست . این برج از بناهای عهد سلجوقی است و پژوهش ها و
کاوش های علمی نشان داده است که محل برج ، نقاره خانه آرامگاه یکی از شهریاران سلجوقی بوده است .
دریاچه سد لار این منطقه به دلیل نزدیکی به قله دماوند هوایی خنک و چشم اندازهایی زیبا دارد
استان تهران
[/size]تهران بزرگترین شهر و پایتخت کشور ایران با جمعیت ۷،۷۰۵،۰۳۶ نفر و مساحت ۷۳۰ کیلومتر مربع است که به همراه توابع خود (استان تهران)، جمعیتی برابر ۱۳،۲۷۳،۰۰۹ نفر و مساحتی برابر ۱۸،۸۱۴ کیلومتر مربع دارد.
تهران در قدیم روستایی نسبتا بزرگ بود که بین شهر بزرگ و معروف آن زمان، شهر ری و کوهپایههای البرز قرار داشت. اولین بار نام آن در ذکر زندگینامه ابوعبدالله حافظ تهرانی متولد ۱۹۰ ق. آمده است. این منطقه در زمان سلسله صفوی به علت اینکه بقعه امامزاده سید حمزه جد اعلای صفویه در نزدیکی حرم شاهزاده عبدالعظیم قرار داشت و تهران نیز دارای باغهای خوش آب و هوا بود، مورد توجه قرار گرفت. در سال ۹۶۱ ق. شاه تهماسب نخستین باروی تهران را احداث نمود. کریمخان زند به مدت ۴ سال تهران را مرکز حکومت خود قرار داد و در محوطه ارگ بناهای جدیدی احداث نمود. آغا محمدخان در سال ۱۲۰۰ ق. برابر نوروز ۱۱۶۴ خ. تهران را به پایتختی برگزید و در همین شهر تاجگذاری کرد. با گزینش این شهر به پایتختی روند گسترش کمی و کیفی آن متحول شد و در مدت ۲۲۰ سال جمعیت آن از حدود ۱۵۰۰۰ نفر در سال ۱۱۶۴ خ. به بیش از ۷ میلیون نفر در سال ۱۳۸۴ رسید و وسعتش از حدود ۴٫۴ کیلومتر مربع به بیش از ۷۳۰ کیلومتر مربع افزایش یافت. تراکم جمعیت در تهران بین ده هزار و هفتصد تا بیش از یازده هزار نفر در هر کیلومتر مربع برآورد می شود که بنابر آمار نخست شانزدهمین شهر پرتراکم جهان است.
شهر تهران در کوهپایههای جنوبی رشته کوه البرز در حد فاصل طول جغرافیایی ۵۱ درجه و ۲ دقیقه شرقی تا ۵۱ درجه و ۳۶ دقیقه شرقی، به طول تقریبی ۵۰ کیلومتر و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی تا ۳۵ درجه و ۵۰ دقیقه شمالی به عرض تقریبی ۳۰ کیلومتر گسترده شده است.
ارتفاع شهر در شمالیترین نقاط به ۱۸۰۰ متر و در جنوبیترین نقاط به ۱۰۵۰ متر از سطح دریا میرسد. تهران از شمال به نواحی کوهستانی و از جنوب به نواحی کویری منتهی شده در نتیجه در جنوب و شمال دارای آب و هوایی متفاوت است. نواحی شمالی از آب و هوای سرد و خشک و نواحی جنوبی از آب و هوای گرم و خشک برخوردارند.
ساختار اداری ایران در تهران متمرکز شده است. تهران به ۲۲ منطقه و ۱۱۲ ناحیه (شامل ری و تجریش) تقسیم شده است. نماد شهر تهران برج آزادی است. برج میلاد نیز نماد دیگر آن به حساب میآید
جغرافیای تاریخی تهران
تا پیش از کشف تمدن قیطریه و همچنین کشف آثاری در تپههای عباسآباد، گمان میرفت پیشینه تاریخی این شهر به همان آثار یافت شده در حوالی شهرری محدود میشود، ولی اکتشافات باستانشناسی در تپههای عباسآباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و دروس، نشان داد تمام آبادیهای ناحیه تاریخی قصران، دورهای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلاقیتهای فرهنگی را پشت سر گذاردهاند.
پس از حمله مغولان به ری و تخریب این شهر، تهران بیش از پیش رشد یافت و عدهای از اهالی آواره ری را نیز در خود جای داد و مساحتش در این دوران به ۱۰۶ هکتار رسیده بود.
نخستین بار، شاه طهماسب اول صفوی در ۹۴۴ ق. هنگام گذر از تهران باغ و بوستان فراوان این شهر را پسندید و دستور داد تا بارو و خندقی به دورش بکشند، این بارو که ۱۱۴ برج به عدد سورههای قرآن و چهار دروازه رو به چهار سوی دنیای پیرامون داشت، از شمال به میدان توپخانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی (شاپور) محدود میشد، مساحت تهران در این دوران به ۴۴۰ هکتار رسید.
در دوره شاه عباس اول (۱۰۳۸-۹۹۶ ق.) پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، دربخش شمالی برج و باروی شاه طهماسبی، چهارباغ و چنارستانی ساخته شد که بعدها دورش را دیواری کشیدند و به صورت کاخ (کاخ گلستان) و مقر حکومتی درآوردند.
در دوره حکومت آقا محمدخان قاجار، تهران به پایتختی برگزیده شد، روز یکشنبه ۱۱ جمادیالثانی ۱۲۰۰ ق. همزمان با عید نوروز آغا محمد خان قاجار در خلوت کریمخانی تاج سلطنت ایران را بر سر گذارد و تهران را به عنوان پایتخت این کشور معرفی کرد.
نام تهران
در مورد وجه تسمیه تهران اختلاف نظر زیادی وجود دارد، پارهای از پژوهشگران «ران» را پسوندی به معنای دامنه گرفتهاند و شمیران و تهران را بالادست و پاییندست خواندهاند. برخی دگر تهران را تغییر شکل یافته «تهرام» به معنای منطقه گرمسیر دانستهاند، در مقابل شمیرام یا شمیران که منطقه سردسیر است و همچنین عدهای بر این باورند که سراسر دشت پهناوری که امروز تهران بزرگ خوانده میشود در میان کوههای اطراف، گود به نظر میرسید و بدین سبب «ته ران» نام گرفت.
روستایی که پیشدرآمد شهر تهران بوده است، پیش از اسلام نیز وجود داشته اما پس از اسلام بهتدریج نام آن معرب گردیده و از تهران به طهران تبدیل شده است اما جغرافیدانان معروف آن روزگار نیز به املای تهران اشاره نمودهاند. همزمان با جنبش مشروطه که تغییرات زیادی در ادبیات و نگارش زبان فارسی به وجود آمد، رفتهرفته املای تهران رواج یافت و پس از تاسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تاکید آن بر املای تهران، املای دیگر (طهران) کاملا منسوخ شد.[/b]