تقدیم به تمامی دوستان ایلامی وخونگرنم خودم مهما ن نواز ایلام من یکسال مهمان این شهر بودم
استان ایلام
استان ایلام یکی از استانهای کشور ایران است که در باختر این کشور و در ناحیهای کوهستانی و نیمه گرم قرار گرفتهاست. مرکز این استان شهر ایلام است [ استان ایلام از غرب با کشور عراق، از جنوب با استان خوزستان، از شرق با استان لرستان و از شمال با استان کرمانشاه همسایهاست.
این استان از استانهای جنگلی ایران است و به خاطر زیبایی طبیعتش از آن با نام عروس زاگرس نیز یاد میشود. پیش از دوره رضاشاه به این ناحیه پشتکوه میگفتند
پیشینه
نام منطقه استان ایلام در زمان باستان، اریوجان بودهاست. در جای خود شهر ایلام کنونی در قدیم شهری به نام ردین بوده و بعدها یعنی در زمان فرمانروایی حاکمان محلی آن یعنی والیان، حسینآباد نام داشته که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در زمان رضاشاه پهلوی ایلام نام گرفتهاست.
تقسیمات کشوری
استان ایلام دارای هفت شهرستان به این شرح است: آبدانان، ایلام، ایوانغرب، دره شهر، دهلران، شیروان و چرداول و مهران.
ایلام تاسال ۱۳۴۲ بخشی از استان کرمانشاه بود اما بر اساس تقسیمات کشوری آن سال به استان تبدیل شد. طی این تقسیمات، بخشهایی از لرستان و خوزستان به ایلام ملحق شدند. این ملحقات شامل درهشهر از لرستان و موسیان از خوزستان میشد.
نقاط شهری استان ایلام عبارتاند از: آبدانان، آسمانآباد، ارکواز، ایلام، ایوان، بدره، پهله، توحید، چوار، درهشهر، دهلران، زرنه، سرابله، صالح آباد، لومار، مورموری، موسیان، مهران و میمه.
مردم
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت استان ایلام در سال ۱۳۸۵ برابر با ۵۴۵۷۸۷ نفر بودهاست که از این میان ۲۷۸۵۶۶ نفر مرد و بقیه زن بودهاند. این استان ۱۱۱۵۵۹ خانوار دارد. جمعیت شهرنشین این استان ۳۳۱۲۳۱ نفر است
مردم این استان مانند سایر مناطق ایران زبان فارسی را میدانند. زبانهای گفتاری رایج در میان آنها ، کردی فیلی، کردی کرمانجی،لکی،لری و عربی است. کردی فیلی در بسیاری نقاط، زبان گورانی (گویش کلهری) توسط طایفه مکی، کردی کرمانجی در بخش جنوبی پشتکوه توسط کردان شوهان، لکی در شمال شرق استان و عربی در نواحی مرزی تکلم میشود
بیشتر مردم استان شیعه دوازده امامی هستند
اقتصاد ایلام
ایلام نفتخیز است و پالایشگاه گاز هم دارد. در سال ۱۳۸۷ خورشیدی هفت شهرک صنعتی در استان ایلام فعال بود که بیش از ۴۵۰ واحد تولیدی و صنعتی مختلف در این شهرکها فعال و دایر است
واحد پتروشیمی تازهای هم در استان ایلام در دست ساخت است. کارخانه سیمان ایلام هم باکیفیت ترین سیمان ایران را تولید میکند و بزرگراهی که تهران را به کرمانشاه میپیوندد و بزرگراه کربلا نام گرفته بعد از استان کرمانشاه از ایوان غرب به ایلام امتداد مییابد.
این استان ۱۱ درصد منابع گاز ایران را دارد و روزانه ۱۵۴ هزار بشکه نفت خام از چاههای نفتی دهلران استخراج و با لوله به پالایشگاهها در جنوب ایران منتقل میشود. در سال ۱۳۸۷ خورشیدی تعداد ۵۵ هزار کارگر در این استان در سه هزار واحد تولیدی، صنعتی، خدماتی و کشاورزی مشغول فعالیت بودند.[۷] بر اساس آمار اعلام شده در همین سال نرخ بیکاری در استان ایلام ۱۲درصد بود
مراتع استان ایلام یک میلیون و ۱۶۴ هزار هکتار است که نیمی از مراتع استان از نظر پوشش گیاهی فقیر و نیم دیگر متوسط و غنی هستند.
موقعیت اقتصادی و اجتماعی
در این استان بیشتر فعالیت اقتصادی بر روی دامداری و كشاورزی متمركز شده است و زمینههای مساعدی نیز جهت پرورش زنبور عسل دارد. بخش صنعت در این استان سهم بسیار ناچیزی از اشتغال را نسبت به بخشهای كشاورزی و خدمات به خود اختصاص داده است. از نظر منابع معدنی نیز این استان فقیر بوده و معادن آن به منابع رسوبی محدود شده و عمدتاً شامل كانیهای غیر فلزی میباشد. این استان از نظر ذخایر نفت و گاز غنی میباشد
گردشگری
از نقاط دیدنی استان ایلام میتوان به دریاچههای دوقلوی بسیار زیبای آبدانان ،قلعه تاریخی پشت قلعه آبدانان (دوره ساسانیان)، انبارهای هزاردر آبدانان (دوره ساسانیان)، آتشکده ساسانیان و طاق شیرین و فرهاد در ایوانغرب، تنگ رازیانه، میان تنگ (مانشت)، شهر باستانی ماداکتو در درّهشهر، آتشکده چهار تاقی درهشهر، دره ارغوان در شمال شهر ایلام، دریاچه سد ایلام، و چشمههای آب گرم دهلران اشاره نمود.
امکانات روستایی استان
استان ایلام در سال ۱۳۷۸ خورشیدی ۷۵۳ روستا داشت که از این تعداد ۵۶۲ روستا دارای جمعیت و سکنه هستند. از مجموع این روستاها ۴۷۰ آبادی دارای تأسیسات آب سالم آشامیدنی بهداشتی هستند که زیر پوشش آب و فاضلاب روستایی قرار دارند و فقط ۹۲ روستا که زیر ۲۰ خانوار هستند شبکه آبرسانی دارند
راههای روستایی استان ایلام در آن سال ۱۰ هزار و ۷۰ کیلومتر جاده آسفالته بود که در حدود ۷۶ درصد راههای روستایی این استان آسفالت و زیرسازی شدهاست.
در سال ۱۳۷۸، در ۲۰۱ روستا دهیار مشغول به کار بود. نرخ باسوادی نیز در مناطق روستایی استان در آن سال ۹/۸۱ درصد بود
ايلام
ايلام كه در عهد باستان به « اريوچان» معروف بود ولي ايلام كنوني در سال 1308 شمسي در منطقهاي كه حسين آباد ناميده ميشد از نو احداث گرديده و يك سال بعد با توجه به سابقه تاريخي وتصويب فرهنگستان ايران به نام « ايلام» نام گزاري شده است. شهر ايلام در حصاري از كوهها وارتفاعات جنگلي استقرار يافته و آب و هواي معتدل كوهستاني و بهاري دلپذير دارد.
از سه قرن پيش حكومت خود مختار واليان در منطقه ايلام و پشتكوه برقرار بوده است. از معروفترين اين واليان ميتوان از حسين خان، غلامرضا خان و حسين قلي خان ابوقداره نام برد. اين افراد با يك سلسله روابط خاص به حكومت مركزي ايران وابسته بودند و سالانه به ميزان معيني ماليات و تعداد تفتگچي در اختيار حكومت مركزي قرار ميدادند. آنان بدين وسيله از شاهان قاجار حكم واليگري منطقه را دريافت ميكردند وبه صورت خود مختار بر عشاير منطقه حكومت ميراندند. مركز حكمفرمايي واليان تحت تأثير حيات اجتماعي منطقه مكان ثابتي نداشت. بنابراين قشلاق عشاير در زمستانها در باغشاهي عراق و يا در حسينيه بين النهرين واقع بود و تابستان ها براي ييلاق در هليلان و يا حسين آباد ( ايلام امروزي ) به سر ميبرند. شهر كوچ نشين والي مركب از 1500 چادر بود كه همگي به خدمه و سربازان ايلات پشتكوه متعلق بودند و در ركاب والي حركت ميكردند. هزينه نگهداري و امور اين افراد از مالياتها و باجهاي متعددي فراهم ميگشت كه به بهانه هاي مختلف از مردم منطقه اخذ ميشد. آخرين والي منطقه در سال 1309 شمسي توسط رضاشاه سركوب و به عراق پناهنده شد. از آن پس حسين آباد با نام جديد ايلام در تقسيمات كشوري جاي گرفت. در حال حاضر شهر ايلام به عنوان مركز سياسي- اداري استان ايلام از شهرهاي توسعه يافته غرب كشور است و به لحاظ دارا بودن تفرجگاههاي جنگلي و آثار تاريخي و باستاني متعدد از زيبا ترين شهرهاي استان نيز محسوب ميشود.
دره شهر
شهر تاريخي و باستاني دره شهر در ادوار مختلف بارها و يران و آباد گشته است. از جمله عوامل ويراني آن تاخت و تاز سپاهيان آشور و عربها بوده است. بنا بر نظري، دره شهر محل شهر باستاني « ماداكتو» پايتخت عيلامي است. عيلاميان كه در دوره عهد باستان فرمانرواي كوههاي لرستان بودند؛ دره رودخانه و راه بزرگ ارتباطي منطقه ومرز شمالي را متصرف شدند و اماكن مستحكمي تأسيس نمودند كه ماداكتو پايتخت دوم آنان از آن جمله است. ظاهراً دره شهر اولين شهر عيلامي بوده است كه در حمله آشور باني پال ويران و مردم آن قتل عام شدهاند. در دره سيمره بقاياي خرابههاي عهد ساساني به جا ماندهاند. ظاهراً دره شهر در دوره اعتلاي هخامنشيان هنوز هم ويران بوده و يا اهميت گذشته را نداشته است، ولي عهد اشكانيان دوره تجديد حيات آن بوده است كه در عهد ساساني نيز مجدداً رونق يافته و آباد گرديده است. در خرابههاي دره شهر كه بازمانده يك شهر از زمان ساسانيان است، آثار چهارراهها، كوچهها و معابر با نظم ويژهاي كه در شهرسازي آن دوره معمول بود، باقي مانده است. سكههايي كه در خرابههاي دره شهر پيدا شدهاند به خسرو سوم و جانشينان او تعلق دارند. گفته ميشود كه دره شهر در هنگام آباداني متجاوز از 5000 خانه داشته است. در ميان خرابههاي آن اثري از ساختماني كه شايد روزي مسجد و يا عبادتگاه دوره اسلامي بوده باشد، يافت نشده است.
درحال حاضر شهر دره شهر كه در دامنه كبير كوه و در كنار خرابههاي شهر باستاني دوره ساساني و رودخانه خروشان سيمره قرار دارد، با استعداد كشاورزي وافر، منابع آب غني، مراتع سبز و جنگلهاي انبوه يكي از شهرهاي باستاني و مهم استان ايلام محسوب ميشود.
دهلران
اين شهر كه در دامنه جنوب و جنوب غربي دينار كوه قرار دارد، از قديم الايام به «ده لُران“ مشهور بوده است.بقاياي آثار تاريخي و باستاني و مجموعه اشياء باستاني كشف شده، نشانگر اين حقيقت است كه قدمت اين منطقه با دوره قبل از تاريخ و بعد از آن، به ويژه با دوره ساسانيان مرتبط است. بقاياي شهرهاي باستاني و وجود دهها ناحيه و تپه باستاني هريك بيانگر بخشي از سرگذشت ديرينه اين سرزمين است.دهلران به لحاظ موقعيت جغرافيايي از مناطق مهم استان ايلام است. و همين موقعيت جغرافيايي نيز باعث آسيب آن در طول تاريخ شده است. اين اهميت و موقعيت در ادوار بعدي نيز حفظ شده است. در جريان جنگ تحميلي عراق عليه ايران اين منطقه آسيب فراواني ديد، طوري كه بازسازي و مرمت آن اعتبارات قابل توجهي را ضروري ساخت. اين شهر بعد از خاتمه جنگ بازسازي شد و به عنوان يك شهر توريستي مورد توجه ويژه قرار گرفت.شهر دهلران در حال حاضر نيز علاوه بر موقعيت توريستي داراي منابع عظيم نفت و اراضي مستعد كشاورزي است كه اهميت اقتصادي و جغرافيايي آن را دو چندان ساخته است.
شيروان و چرداول
اين شهرستان ازكانونهاي تاريخي استان ايلام است كه قدمت تاريخي آن به دوره ساسانيان ميرسد. بقاياي آثار تاريخي و باستاني مانند آثار شهر سراب كلان، قلعه تاريخي و آتشكده سام، تل توبره ريز معروف به للر يا تل سه پا، تعداد 160 تپه و آثار تمدن باستاني در بخش هليلان و ... مبين اين پيشينه تاريخي و قدمت است. از شيروان قديم كه شهري در طرف شمال رودخانه سيمره بود، آثار و ويرانههاي زيادي باقي مانده است. در بقاياي اين ويرانههاي سنگي و گچي، آثار متعلّق به دوره ساسانيان نيز مشاهده شده است.
مهران
شهر مهران در ساحل رودخانه كُنجان چم واقع شده و با مرز عراق بيش از چند كيلومتر فاصله ندارد. محل كنوني مهران درگذشته، منصور آباد نام داشت كه در سال 1309 هجري شمسي با تصويب فرهنگستان ايران، مهران ناميده شد.اين شهر همانند شهرهاي مرزي ديگر كشورمان در ابتداي جنگ تحميلي به دست عراقي ها افتاد و ويران شد، ولي آخرين بار در سال 1365 به دست نيروهاي رزمنده ايران به آغوش ميهن بازگشت و در جريان بازسازيهاي پس از جنگ دوباره آباد شد، در سالهاي اخير اين شهر « نگين سبز ايران» نام گرفته است.
آبدانان
اين شهرستان در دامنه جنوبي كبير كوه قرار دارد. اين شهر منابع كاني فراوان از جمله نفت و گوگرد دارد و به دليل آب و زمين فروان، جنگلها و مراتع از نواحي مستعد كشاورزي و دامداري استان ايلام است. تاريخ تمدن باستان اين منطقه قدمتي ديرينه دارد و آثار ارزنده تاريخي سراسر آن را فرا گرفته است. آثار « گورگبران» و« قلعه كروديت» از جمله اين آثار ميباشند واهميت تاريخي و قدمت آن را نشان ميدهند. اين شهرستان تفرجگاههاي معتددي دارد.
ايوان
شهرستان ايون از شهرستانهاي جديد استان ايلام است كه استعداد بالقوه كشاورزي ودامداري فراوان دارد. اين شهرستان در حد فاصل بين ايلام به اسلام آباد و گيلان غرب قرار گرفته است. زيبايي هاي طبيعت اين منطقه بسيار چشمگير است و آثار باستاني آن نيز حاكي از تمدن و تاريخي ديرينه است. مردم اين منطقه از ايل كلهر هستند، و به زبان كلهري تكلم مينمايند.
نام و نشاني اماكن و ديدنيهاي مهم استان
شهرستان ايلام
آبشار چم آو- 18 كيلومتري جاده ايلام، صالح آباد
آبشار سرطاف- نزديك شهرايلام
پارك جنگلي چقاسبز- شهرايلام
دره ييلاقي هفتاو- 30 كيلو متري ايلام، روستاي جعفر آباد
تفريحگاه ششدار- 5 كيلومتري شهر ايلام
تفريحگاه تنگ دالاو- 25 كيلومتري شهر ايلام
تفريحكاه تجريان- 20 كيلومتري شهرايلام
كاخ فلاحتي- خيابان آيت الله حيدري شهر ايلام
قلعه والي- خيابان پاسداران ايلام
قلعه قيران- مجاورت شهر ايلام
قلعه اسماعيل خان- ارتفاعات سيوان كوه
گورستان كان گنبد- 30 كيلومتري جنوب شرق ايلام
گورستان چنار- ناحيه چنار باش
گورستان چوار – بخش چوار
سنگ نوشته تنگ قوچعلي- مسير تونل آزادي
سنگ نوشته تخت خان- 34 كيلومتري جاده ايلام، مهران
سنگ نوشته قلعه والي- شهر ايلام
مسجد جامع- جنب پارك كودك ايلام
مسجد ( زيارتگاه ) صاحب الزمان- شهر ايلام
شهرستان دهلران
آبشار آبتاف- مسير ميمه به پهله زرين آباد
چشمه آب گرم- 3 كيلومتري دهلران
غار خفاش- 3 كيلومتري شمال شرق دهلران
قلعه شياق- تنگ وويله
قلعه پاقفله- صالح آباد
قلعه كره چكا- صالح آباد
قلعه انجير – زرين آباد
شهر تاريخي سامرا- كنار رود چم زنگي، روستاي بردي
آتشكده ميمه- ميمه زرين آباد
سنگ نوشته ميمه – ميدان اصلي شهر
مسجد جامع صالح آباد- روبروي بخشداري
مسجد جامع دهلران- دهلران
امام زاده سيد اكبر- 10 كيلومتري دهلران
زيارتگاه امام زاده عباس- مسير دهلران به انديمشك
زيارتگاه سيد فخرالدين – مسير ميمه به زرين آباد
امام زاده سيد ابراهيم – 7 كيلومتري پهله زرين آباد
شهرستان شيروان و چرداول
پل كروئيت- روستاي چم بور
قلعه سام- روستاي چم بور
شهر تاريخي ماسبندان- روستاي سراب كلان شيروان
گورستان پلكه كان- هليلان
آتشكده دو طبقه- نزديك سرآبگه چرداول
زيارتگاه عباس- شيروان
زيارتگاه باقر- روستاي سفيد خاني سفلي شيروان
زيارتگاه شاه قلندر – شيروان
زيارتگاه پير حسن- روستاي زنجير علياي شيروان و چرداول
شهرستان مهران
غاز زنيه گان- 5 كيلومتري جنوب شرقي صالح آباد
غار تايه گه – 15 كيلومتري ملكشاهي، روستاي وري
تفريحگاه گلم زرد و گره چگا- مسير جاده صالح آباد، سرني
تنگ وويله- شمال شرقي زرين آباد
قلعه امير آباد- جاده مهران- صالح آباد
قلعه زمستاني والي-17 كيلومتري شهر مهران
آتشكده و كوشك قينقر- ارتفاعات كوه پشمين ملكشاهي
سنگ نوشته آشوري- گل گل ملكشاهي
مسجد جامع مهران- بلوار جانبازان
مسجد قمر بني هاشم – بلوار امام زاده سيد حسن مهران
زيارتگاه امام زاده علي صالح- صالح آباد مهران
امام زاده سيد محمد عابد ( پير محمد ) – 36 كيلومتري جاده ملكشاهي، مهران
امام زاده سيد حسن- 3 كيلومتري جاده مهران
شهرستان آبدانان
درياچه دوگانه سياه گاو – 8 كيلومتري سراب باغ آبدانان
قلعه هزاراني- روستاي هزاراني
قلعه پشت قلعه- آبدانان
زيارتگاه سيد صلاح الدين محمد- آبدانان
شهرستان ايوان
غار طلسم خان- پاي كوه مانشت، دهستان سراب ايوان
غار انفجاري- بالا دست روستاي كله جو
تفريحگاه خوران- 5 كيلومتري شهر ايوان غرب
آتشكده سه پا – زرنه ايوان
مسجد جامع ايوان- شهر ايوان غرب
زيارتگاه حاجي حاضر – ايوان
زيارتگاه سيد عبدالله – نزديكي سراب ايوان
شهرستان دره شهر
تنگ بهرام چوبين- ضلع غربي جاده دره شهر- پلدختر
تنگ ماژين – دهستان ماژين
تفريحگاه كلم بدره- حد فاصل ايلام، بلدره
پل چم نمشت – 4 كيلومتري شمال دره شهر
پل ساساني- انتهاي جنوبي دره شهر
غار كناتاريكه- ارتفاعات سيوان كوه
پل گاوميشان- مسير رود سيمره
قلعه شيخ مكان- 6 كيلومتري جنوب شرقي دره شهر
قلعههاي ساساني – روستاي كلم بدره
شهر باستاني دره شهر – حد واسط دره شهر و بهمن آباد
شهر باستاني ماژين- تنگ ماژين دره شهر
شهر باستاني مهرجانقدق- دره شهر
آتشكده – دره شهر
آتشكده سيكان- روستاي سيكان
آتشكده مهدي آباد – روستاي مهدي آباد
آرامگاه بابا سيف الدين – شمال شرقي دره شهر
بقعه امام زاده صالح – كورستان ماژين از توابع دره شهر
بقعه جابر- دره شهر
زيارتگاه جابر انصاري- روستاي جابر كلم دره شهر
نوشته شده توسط تورج 22 خرداد 1388 ساعت 3:10
شهرستانها
استان ايلام با 19086 کيلومتر مربع ، حدود 4/1 درصد مساحت کل کشور را تشکيل ميدهد اين استان در غرب دامنة سلسله جبال زاگرس بين 31 درجه و 58 دقيقه تا 34 درجه و 15 دقيقه عرض شمالي از خط استوا و 45 درجه و 24 دقيقه تا 48 درجه و 10 دقيقه طول شرقي از نصفالنهار گرينويچ در گوشة غربي کشور قرار گرفته است . استان ايلام از جنوب با خوزستان ، از شرق با لرستان ، از شمال با کرمانشاه (استانهاي داخلي) و از سمت غرب با 425 کيلومتر مرز مشترک با کشور عراق همجوار است . بر اساس آخرين تقسيمات کشوري در سال 1357، استان ايلام مشتمل بر هفت شهرستان ، 17 بخش ، 15 شهر ، 36 دهستان و 753 آبادي داراي سکنه بوده است . شهرستانهاي ايلام عبارتند از آبدانان ، ايلام ، ايوان ، دره شهر ، دهلران ، شيروان و چرداول و مهران .
شهرستان ايلام به مركزيت شهر ايلام و در سال 1308 شمسي در خاور و شمال خاوري ده بالا و در منطقهاي كه حسين آباد (منسوب به حسين قلي خان والي) ناميده ميشد و در جوار ساختمانهاي به جا مانده از والي ، بنا گرديد و با به توجه به سابقهي تاريخي منطقه و تصويب فرهنگستان ايران، ايلام ناميده شد.
ديوارههاي سنگي و دامنههاي جنگلي كوههاي مانشت، سيوان، شلم و سياه كوه، به شكل دژي وسيع شهر و دشتهاي اطراف آن را برگرفته است.
شهر ايلام در مركز جغرافيايي استان قرار نگرفته است. از اين رو، موقعيت آن تا حدودي كه اهميت ارتباطي و تجارتي آن را محدود ميكند، به طوريكه محصولات بخشها و روستاهاي دور دست به استانهاي ديگر صادر ميشود.
اما ايجاد شبكهي راهها و اتصال مراكز شهري به ايلام مخصوصاً نزديكي با مرزبا وجود آب و هوايي نسبتاً مناسب و مساعد، مركزيت سياسي، وجود مؤسسات رفاهي و… به آن موقعيتي ويژه، داده است.
بخش مركزي ايلام داراي دهستانهاي ميشخاص و حومه 36 روستاست. توتون از مهمترين محصولات دهستان ميشخاص است. چوار، يكي از بخشهاي شهرستان ايلام در 18 كيلومتري شهر ايلام و بر سر راه اصلي ايلام – ايوان – اسلام آباد غرب قرار گرفته است.
روستا ها
روستاي سرآبله : روستاي سرآبله در 18 كيلومتري شمال شرق ايلام در يك ناحيه كوهپايه اي واقع شده و توسط كوه هاي پيران ، حوزهه احاطه شده است . مهم ترين رودخانه دايمي اين ناحيه ، چرداول نام دارد كه از كبيركوه سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از سه كيلومتري شمال خاوري سرآبله به رودخانه سيمره مي ريزد . آب و هواي روستا معتدل و نيمه مرطوب است . قديمي ترين و مهم ترين اثر تاريخي روستا طاق بستان است كه به دوره هخامنشيان مربوط است و در محلي به نام تنگ زنجير واقع شده است .
روستاي سرتنگ سفلي : روستاي سرتنگ سفلي از توابع شهرستان ايلام در يك منطقه تپه اي واقع شده است و رودخانه گنگير از جنوب آن مي گذرد . كوه پايه در جنوب و كوه گاومهر در پنج كيلومتري شمال خاوري و كوه بانكول در 7 كيلومتري خاور روستاست . تنگ شميران در جنوب روستاست . آب و هواي روستاي سرتنگ سفلي معتدل و خشك است . وجود يك آتشكده كه به دوره ساساني تعلق دارد و يك مسجد قديمي از جاذبه هاي تاريخي و مذهبي روستاي سرتنگ سفلي به شمار مي روند .
شهر باستاني ماژين ( سيمره ) : شهر باستاني سيمره در قسمت جلويي تنگ ماژين در شهرستان دره شهر واقع شده است . هنوز ديوار بناهاي شهر قديمي و آثار قصرها و بازارهاي تاريخي آن برجاي مانده است . ديوارها عموماً از سنگ لاشه و ملاط گچ ساخته شده اند . با توجه به شكل ساختمان ها و مصالح به كار رفته و سفال هاي پراكنده در سطح پيرامون و داخل خانه هاي شهر ، احتمال مي رود كه اين محل ، بقاياي شهري از دوران ساساني باشد . در داخل تنگ بر بدنه ديوار در قسمت چپ ، كانالي كنده شده است كه از پاي آبشار دوم شروع شده و تا شهر ادامه مي يابد . طول اين كانال حدود 700 متر و عرض آن 20 متر است . عمق كانال در نقاط مختلف متفاوت است ، اين كانال در طول مسير ، در نقاطي مانند پيچ هاي تند صخره ها و محل خروج از تنگ با سنگ و ساروج بنايي شده است .
بقاياي شهر قديم دره شهر : بقاياي شهر قديم دره شهر در حد واسط شهر جديد و روستاي بهمن آباد قرار دارد و قسمت اعظم زمين هاي باختري شهر را در بر مي گيرد . اين آثار بيانگر وجود يك شهر ساساني با تمامي خصوصيات آن دوره است. در حال حاضر آثاري از قوس ها و طاق ها، سقف هاي گنبدي و نيز نشانه هايي از وجود معابر ، كوچه ها و شبكه ارتباط شهري در بافت اين ويرانه ها مشهود است . قدمت اين شهر با توجه به سكه هاي مكشوفه ، به زمان خسرو سوم (شاه ساساني) و جانشينانش مربوط مي شود و احتمالاً به هنگام آباداني حدود پنج هزار خانه داشته و جمعيت آن به20 هزار نفر مي رسيده است
تنگ ماژين : در تنگ ماژين از توابع دره شهر ، دخمه ها و اشكفت هايي وجود دارد كه يكي از آنها به غار كول كني معروف است . دهانه اين غار در محل ورودي حدود 30 متر طول دارد و با توجه به موقعيت استقرار، دسترسي به آن بدون تجهيزات ضرور ناممكن است . در داخل و پيرامون غار آثاري از وجود زندگي در دوران هاي سنگ به دست نيامده است ، ولي در محل ريزش آب حوض كوچكي كه از سنگ تراشيده شده وجود دارد كه ملاط آن نيز احتمالاً از ساروج است . در اطراف اين حوضچه اثري كه نشان دهنده قدمت آن باشد؛ به دست نيامده است ، ولي احتمالاً به شهر ساساني خارج از تنگ مربوط بوده است . علاوه بر غار معروف كول كني ، در اين محل دخمه هاي متعددي نيز وجود دارد كه تعداد آنها به 12 مي رسد و در برخي از اين دخمه نشانه هايي از سكونت انسان باستاني مشهود است . جالب ترين دخمه ها شامل سه اشكفت در كنار هم و يك اشكفت بر بالاي آن هاست كه به غار انوشيروان معروف هستند . در كندوكاو كف يكي از اين غارها، يك قطعه سفال از نوع سفال هاي نيمه هزاره اول قبل از ميلاد به دست آمده است . در مورد اين غارها ، روايتي در بين مردم محل نقل مي شود كه جالب توجه است و ان روايت چنين است : مردم محل اعتقاد دارند كه انوشيروان به هنگام جان دادن وصيت كرده بود كه جسد وي را دور از دسترس دشمنان دفن كنند ، از اين رو بازماندگانش پس از جست و جوي بسيار ، اين اشكفت را مي يابند و جسد وي را در آن دفن مي كنند . البته اين مطلب نقل قولي ضعيف است و با توجه به زرتشتي بودن انوشيروان دور از حقيقت به نظر مي رسد و اصولاً تاكنون گوري از شاهان ساساني ديده نشده است .
تنگ بهرام چوبين : تنگ بهرام چوبين يكي از مهم ترين دره هاي كم عرض و بسيار مرتفع و استراتژيك در ضلع باختري مسير جاده دره شهر- پلدختر است . اين تنگه كه آن را شكارگاه بهرام هم مي گويند داراي آثار ارزنده فراوان در قسمت ورودي ، پيشاني و ارتفاعات است . اين مجموعه آثار ارزنده يك قلعه به جاي مانده از دوران ساساني است كه از سنگ و گچ ساخته شده و به ارتفاعات جنگلي كبيركوه در عمق تنگه و مناطق سخت گذر آن ختم مي شود . علاوه بر زيبايي هاي وصف ناپذير طبيعي و آثار پلكان هاي سنگي بر ديواره هاي سنگي و نقاط سخت گذر داخل تنگه ، وجود چهار آب انبار كه در صخره هاي سخت تراشيده شده اند، هر يك به اضلاع تقريبي 3×3 متر و عمق سه متر و 3×2 در عمق 5/2 متر با ناودانك هاي سنگي و هم چنين ارتباط اين چهار آب انبار به هم ديگر و وجود آب آشاميدني در داخل آن ها حاكي از توجه و اهميت به اين منطقه استراتژيك و طبيعي در طول دوران تاريخي دارد كه در نوع خود بي نظير و جالب توجه است . تنگه بهرام از شاهكارهاي طبيعي و تاريخي است كه همواره مورد بازديد علاقه مندان به تاريخ ، طبيعت و كوه نوردان قرار مي گيرد . اين تنگه در ايام بهار ايرانگردان و علاقه مندان به آثار تاريخي و طبيعي را به سوي خود جذب مي كند .
شهر تاريخي ماسبندان شيروان و چرداول : شهر تاريخي ماسبندان يك شهر ساساني است كه در روستاي سراب كلان شيروان واقع شده است .
روستاي تنگ قير : روستاي تنگ قير در بخش مركزي شهرستان شيروان و چرداول استان ايلام واقع شده است و آب و هواي دره اي و معتدل خشك دارد . رودخانه چنارج از شرق روستا مي گذرد . خرم كوه در جنوب غربي و كوه بان هزار در شمال شرقي روستا واقع شده است و تنگ منصوري در شمال خاوري روستاست . وجود كوه ها ، رودخانه ، تنگ منصوري ، پوشش گياهي مناسب و وجود گياهان دارويي و حيات وحش از جاذبه هاي طبيعي روستا مي باشند كه نظر بازديدكنندگان را به سوي خود جلب مي نمايند .
روستاي موشكان : روستاي تاریخی موشكان در بخش مركزي شهرستان شيروان و چرداول در منطقه ميان كوهي قرار گرفته و آب و هواي معتدل خشك دارد . رودخانه چرداول از نزديكي روستا مي گذرد . كوه خورمه در دو كيلومتري شمال خاور و كوه لينه در سه كيلومتري باختر روستا قرار گرفته است . وجود رودخانه ، كوه ها ، پوشش گياهي و حيات وحش از جاذبه هاي طبيعي و مهم روستاي موشكان به شمار مي روند . قلعه ساساني يكي از جاذبه هاي مهم باستاني و تاريخي روستاست . همچنين در اين روستا زيارتگاهي به نام امامزاده قاسم وجود دارد .
روستای هلیلان : در ناحيه هليلان از توابع شهرستان شيروان و چرداول هشت تپه باستاني مربوط به دوره هاي مختلف وجود دارد كه تعدادي از آنها به ثبت تاريخي رسيده و مورد مطالعه قرار گرفته است .
ويرانه هاي شهر باستاني سامرا : ويرانه هاي شهر باستاني سامرا در كنار رود چم زنگي در مجاورت روستاي بردي دهلران واقع شده است . هيأت باستان شناسي بلژيكي قدمت آن را پيش از تاريخ تخمين زده اند .
بخش زرين آباد : بخش زرين آباد از توابع شهرستان دهلران در زمره نواحي تاريخي استان قرار دارد . اين ناحيه از قديم الايام محل زندگي اجتماعات قديمي بوده و آثار باستاني فراواني در آن به جا مانده است . در اين بخش بقعه هاي سيد ناصرالدين ، سيد اكبر ، سيد ابراهيم و سيد فخرالدين قرار دارند كه زيارتگاه مردم محلي و ديگر زائران است . از آثار تاريخي مهم اين بخش مي توان به قلعه شاخ با برج هاي ديده باني بسيار و قلعه انجير اشاره كرد .